“Alev Almış Bir Genç Kızın Portresi” Filminin Göstergebilimsel Analizi: Görsel Kodlar, Kültürel Anlamlar ve Mitolojik Yansımalar
Article Sidebar
Main Article Content
Özet
Günümüz sineması, klasik anlatı yapılarına ve ataerkil bakış rejimlerine alternatif üreten feminist ve queer odaklı estetik arayışlarla yeniden biçimlenmektedir. Görüntünün sadece yüzeyde değil, derin anlam katmanlarında da politik ve kültürel bir temsil aracı olduğu bu yeni sinema dilinde, göstergebilimsel analiz yöntemi öne çıkan bir çözümleme aracı haline gelmiştir. Bu bağlamda, Céline Sciamma’nın Portrait de la jeune fille en feu (Alev Almış Bir Genç Kızın Portresi) filmi, kadın bakışını, queer aşkın temsiliyetini ve mitolojik referansların çağdaş yorumunu güçlü bir biçimde yeniden yazan sinemasal örneklerden biridir. Çalışmada, filmin seçilmiş sahneleri göstergebilimsel yöntemle analiz edilmiştir. Roland Barthes’ın göstergebilim modeli temel alınmış; ayrıca Jacques Lacan’ın ayna evresi kuramı, Laura Mulvey’nin ataerkil bakış eleştirisi, Julia Kristeva’nın abjection kavramı ve John Berger’in kadın temsiline dair eleştirileriyle çözümlemeye kuramsal derinlik kazandırılmıştır. Bunun yanı sıra, filmde Orpheus ve Eurydice anlatısı ile Demeter kültü üzerinden mitolojik anlam yapılarına da özel olarak odaklanılmıştır. Analiz sonucunda, filmde kadın bedeninin ve queer aşkın sinemasal düzeyde özneleşme sürecine taşındığı; klasik sanat ve mitoloji tarihinin temsil kodlarının tersine çevrilerek yeni bir görsel ve politik alan yaratıldığı tespit edilmiştir.
Article Details
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Referanslar
Aytaş, M., & Demir, Y. (2024). Sergei Parajanov sineması ve kültürel ikonografi: Narın Rengi (1969) filminin göstergebilimsel analizi [Sergei Parajanov’s cinema and cultural iconography: A semiotic analysis of The Color of Pomegranates (1969)]. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, 9(16), 159–180. https://doi.org/10.55004/tykhe.1423853
Aytaş, M. (2010). Televizyonda Görsel Tarih Yazımı. Konya: Literatürk Academia.
Barthes, R. (1979). Göstergebilim ilkeleri [Elements of semiology] (B. Vardar & M. Rifat, Trans.). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. (in Turkish)
Barthes, R. (2014). Mitolojiler [Mythologies] (İ. Ergüden, Trans.). İstanbul: Metis Yayınları. (Original work published 1957, in French)
Berger, J. (2004). Görme biçimleri [Ways of seeing] (Y. Salman, Trans.). İstanbul: Metis Yayınları. (in Turkish)
Bingöl, S. (2024). Roland Barthes’ta mit ve burjuva ideolojisi [Myth and bourgeois ideology in Roland Barthes]. Kilikya Felsefe Dergisi, 1, 33–49. (in Turkish)
Burkert, W. (1985). Greek religion: Archaic and classical. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Campbell, J. (2010). Kahramanın sonsuz yolculuğu [The hero with a thousand faces] (S. Gürses, Trans., 2nd ed.). İstanbul: Kabalcı Yayınları. (Original work published 1949)
Çöm, Ş. (2023). Sinema ve mitoloji ilişkisi çerçevesinde Alev Almış Bir Genç Kızın Portresi filminin analizi [The analysis of Portrait of a Lady on Fire within the framework of cinema and mythology]. Sosyal Bilimler Dergisi, 22(86), 584–597. (in Turkish)
Detienne, M., & Vernant, J.-P. (1989). The cuisine of sacrifice among the Greeks. Chicago: University of Chicago Press.
Eco, U. (2002). Göstergebilim ve gösterge [Semiotics and the sign] (O. Adanır, Trans.). İstanbul: Can Yayınları. (in Turkish)
Gouges, O. de. (2010). Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirgesi [Declaration of the Rights of Woman and of the Female Citizen]. (Original work published 1791). (in Turkish)
Gül, U. (2018). Modern sinema ve mitoloji: Angelopoulos sinemasında Yunan mitolojisinin izleri [Modern cinema and mythology: Traces of Greek mythology in Angelopoulos’ cinema] (Master’s thesis). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. (in Turkish)
Harris, A. S. (2001). Severed: A history of heads lost and hands found. New Haven, CT: Yale University Press.
Jung, C. G. (2019). Dört arketip [Four archetypes] (Z. Şengel, Trans.). İstanbul: Say Yayınları. (Original work published in German)
Karaman, E. (2017). Roland Barthes ve Charles Sanders Peirce’in göstergebilimsel yaklaşımlarının karşılaştırılması [A comparison of the semiotic approaches of Roland Barthes and Charles Sanders Peirce]. İstanbul Aydın Üniversitesi Yayını. (in Turkish)
Kristeva, J. (1982). Powers of horror: An essay on abjection. New York: Columbia University Press.
Lacan, J. (2006). Écrits: The first complete edition in English (B. Fink, Trans.). New York: W. W. Norton & Company.
Mulvey, L. (1975). Visual pleasure and narrative cinema. Screen, 16(3), 6–18.
Nicholl, C. (2004). Leonardo da Vinci: Flights of the mind. London: Penguin Books.
Özer, N. P., & Yarar, A. E. (2019). Göstergebilimsel bir reklam analizi: Burger King “Ateş seni çağırıyor” [A semiotic analysis of an advertisement: Burger King “Fire is calling you”]. Atatürk İletişim Dergisi, 16(2), 53–66. (in Turkish)
Portrait Society of Atlanta. (n.d.). Features: Hands in portraiture. https://portraitsocietyofatlanta.org/painting_hands_in_portraiture/
Ryan, C. (1987). The body in literature. Cambridge: Cambridge University Press.
Smarthistory. (2025.). Leonardo, Mona Lisa. https://smarthistory.org/leonardo-mona-lisa/
Trouille, M. (1997). Women artists in the Ancien Régime. French Review, 70(4), 591–603.
Tüysüz, D. (2019). Mitolojinin sinemada modern yorumu [The modern interpretation of mythology in cinema]. Ankara: Paradigma Akademi Yayınları. (in Turkish)
Ulutaş, S. (2020). Sinema filmlerinde estetik haz, bellek ve özneleştirme ilişkisi:“Brand new testament” filminin ontolojik analizi. SineFilozofi, 5(9), 463-480. (in Turkish)
Uzunoğlu, B. (2021). Antik dönemde kadınlara yönelik bereket şenlikleri: Thesmophoria [Fertility festivals for women in antiquity: Thesmophoria]. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 61(2), 621–639. (in Turkish)