TikTok Canlı Yayınlarında Duygusal Emek ve Platform Mantığı
Article Sidebar
Main Article Content
Özet
Bu çalışma, TikTok platformundaki canlı yayın olgusunu platform kapitalizmi ve dikkat ekonomisi çerçevesinde medya, psikolojik, toplumsal ve ekonomik boyutların kesişiminde yer alan karmaşık bir dijital pratik olarak incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, canlı yayınlar sırasında içerik üreticileri ile izleyiciler arasında kurulan duygusal etkileşimlerin ve sosyal ilişkilerin nasıl ekonomik değere dönüştüğünü, bu sürecin içerik üreticileri ve izleyiciler açısından psikolojik ve toplumsal sonuçlarını analiz etmektir. Çalışmada, farklı takipçi sayılarına sahip içerik üreticileriyle gerçekleştirilen derinlemesine görüşmeler ve TikTok canlı yayınlarının analizi birlikte kullanılmıştır. Bu materyaller, yalnızca bireysel deneyimler olarak değil; özne, algoritma, izleyici ve dijital emek arasındaki ilişkiyi yansıtan söylemsel metinler ve performatif pratikler olarak ele alınmıştır. Araştırma bulguları, canlı yayınlardaki başarının içerik kalitesi ya da doğallıktan ziyade algoritmik gerekliliklerle uyum derecesine bağlı olduğunu göstermektedir. Özellikle duygusal performansın yoğunluğu, sürekli uyarım ve performansın tekrar edilebilirliği ile sürdürülebilirliği görünürlük ve yayılım açısından belirleyici unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, duygusal emeğin platform içinde görünürlük ve dolaşım için yapısal bir koşul olduğu, ancak bu emeğin içerik üreticileri arasında eşitsiz biçimlerde deneyimlendiği tespit edilmektedir. Ayrıca içerik üreticileri ile izleyiciler arasındaki ilişkilerin algoritmik olarak yönlendirilen yarı-toplumsal ilişkiler biçiminde yeniden kurgulandığı ortaya konulmaktadır. Bu bağlamda tanınma, aidiyet ve duygusal destek, dijital hediye sistemi aracılığıyla metalaştırılabilir kaynaklara dönüşmektedir. Kolektif oyun mekanizmaları ve yüksek sayısal göstergelerin normalleştirilmesi ise izleyicilerin parasal değeri algılayış biçimini dönüştürmekte ve yoğun etkileşimli bir ortamda dürtüsel davranışları teşvik etmektedir. Bu yönüyle çalışma, TikTok’taki canlı yayın pratiğini yalnızca bir iletişim veya eğlence alanı olarak değil, ekonomik, psikolojik ve simgesel düzlemlerde eşitsizliklerin yeniden üretildiği bir dijital emek alanı olarak konumlandırmakta ve etkileşimli çağdaş medya bağlamında platform kapitalizminin insani maliyetlerine dikkat çekmektedir.
Article Details
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Referanslar
Abdelkader.517. (2023, November 9). TikTok’ta yüksek etkileşimli canlı yayına ilişkin video [Video]. TikTok. https://www.tiktok.com/@abdelkader.517/video/7299723481162272005
Abidin, C. (2018). Internet celebrity: Understanding fame online. Emerald Publishing.
Abidin, C. (2021). Mapping Internet celebrity on TikTok: Exploring attention economies and visibility labour. Cultural Science Journal, 12(1), 77–103. https://doi.org/10.5334/csci.140
Ariely, D. (2008). Predictably irrational: The hidden forces that shape our decisions. HarperCollins.
Atalay, G. E., Yeniçeri, Z., & Muratoğlu Pehlivan, B. (2021). Bağlam çöküşü: Sosyal psikoloji ve yeni medya perspektifleri. Nesne: Psikoloji Dergisi, 9(20), 466–480. https://doi.org/10.7816/nesne-09-20-15
Aytaş, M., & Yavuz, G. (2024). Netflix Çağı: Dijital Seyir Platformları Ve Belgesel Sinemada Anlatının Dönüşümü. Idil: Journal of Art & Language, 13(113), 59.
Aytas, M. (2024). Ağ Toplumu Ve Dijital Medyada Ontoloji, Zaman/Mekân Kavramlarını Yeniden Okumak. The Journal of Academic Social Science, 37(37), 399-409.
Binark, M. (Ed.). (2007). Yeni medya çalışmaları. Dipnot Yayınları.
Binark, M., & Bayraktutan, G. (2013). Ayın karanlık yüzü: Yeni medya ve etik. Kalkedon Yayınları.
Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste. Harvard University Press.
Castells, M. (2009). Communication power. Oxford University Press.
Chmsedin3. (2023, September 30). Canlı yayın etkileşimini gösteren TikTok videosu [Video]. TikTok. https://www.tiktok.com/@chmsedin3/video/7282166742242118917
Cunningham, S., & Craig, D. (2019). Social media entertainment: The new intersection of Hollywood and Silicon Valley. NYU Press.
D1967b. (2023, October 5). TikTok’ta canlı yayın pratiğine örnek bir video [Video]. TikTok. https://www.tiktok.com/@d1967b/video/7283426519718874374
Fuchs, C. (2014). Digital labour and Karl Marx. Routledge.
Gillespie, T. (2014). The relevance of algorithms. In T. Gillespie, P. J. Boczkowski, & K. A. Foot (Eds.), Media technologies: Essays on communication, materiality, and society (pp. 167–194). MIT Press.
Goldhaber, M. H. (1997). The attention economy and the net. First Monday, 2(4). https://doi.org/10.5210/fm.v2i4.519
Hochschild, A. R. (1983). The managed heart: Commercialization of human feeling. University of California Press.
Horton, D., & Wohl, R. R. (1956). Mass communication and para-social interaction: Observations on intimacy at a distance. Psychiatry, 19(3), 215–229. https://doi.org/10.1080/00332747.1956.11023049
Jenkins, H. (2006). Convergence culture: Where old and new media collide. New York University Press.
Srnicek, N. (2016). Platform capitalism. Polity Press.
Terranova, T. (2000). Free labor: Producing culture for the digital economy. Social Text, 18(2), 33–58. https://doi.org/10.1215/01642472-18-2_63-33
Tversky, A., & Kahneman, D. (1974). Judgment under uncertainty: Heuristics and biases. Science, 185(4157), 1124–1131. https://doi.org/10.1126/science.185.4157.1124
Utoishere. (2024, January 15). Canlı yayın performansını yansıtan TikTok videosu [Video]. TikTok. https://www.tiktok.com/@utoishere/video/7324415396403039494
Van Dijck, J., Poell, T., & de Waal, M. (2018). The platform society: Public values in a connective world. Oxford University Press.
Zhang, G., & Hjorth, L. (2019). Live-streaming, games and politics of gender performance: The case of Nüzhubo in China. Convergence, 25(5–6), 807–825. https://doi.org/10.1177/1354856517738160
Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future at the new frontier of power. PublicAffairs.